Máy lạnh “không lạnh sâu” khiến nhiều người nghĩ ngay đến thiếu gas, nhưng câu hỏi quan trọng hơn là nạp gas bao nhiêu thì đủ để máy chạy đúng tải, mát ổn định và không hại block. Với hộ gia đình, “đủ” thường được hiểu theo mức áp suất vận hành (PSI) kết hợp dấu hiệu thực tế như độ lạnh, tiếng máy, độ bám tuyết và dòng điện.
Bên cạnh việc xác định mức “đủ”, người dùng còn muốn biết đo PSI thế nào cho đúng, vì cùng một con số PSI nhưng đo sai điều kiện (máy chưa ổn định, phòng quá nóng, dàn bẩn) có thể dẫn đến kết luận sai và nạp sai.
Ngoài ra, nhiều trường hợp “kém lạnh” không chỉ do gas: bẩn dàn, quạt yếu, nghẹt đường ống, rò rỉ… mới là nguyên nhân gốc. Nếu chỉ nạp thêm mà không xử lý nguyên nhân, máy có thể mát lại được vài ngày rồi yếu tiếp.
Để bắt đầu, bài viết sẽ đi từ khái niệm “đủ gas” → dải PSI tham chiếu theo R22/R32/R410A → dấu hiệu thiếu/đủ/dư → quy trình xác định đủ gas từng bước → khi nào nạp bổ sung và khi nào nạp lại toàn bộ, rồi mới mở rộng sang các câu hỏi phụ sau ranh giới ngữ cảnh.
Nạp ga máy lạnh ‘bao nhiêu thì đủ’ nghĩa là đủ theo PSI hay đủ theo cảm giác lạnh?
“Nạp ga máy lạnh bao nhiêu thì đủ” là trạng thái hệ thống đạt mức môi chất phù hợp để vận hành ổn định theo thông số (PSI/nhiệt độ/độ lạnh), không thiếu gây hụt công suất và không dư làm tăng áp, nóng block. Câu hỏi “đủ” vì thế không nên chỉ trả lời bằng “mát là được” hoặc “kim đồng hồ tới X là xong”.
Cụ thể, khi bạn nói “đủ”, có 3 lớp ý nghĩa đi cùng nhau:
- Đủ theo vận hành: máy làm lạnh đều, thời gian kéo nhiệt hợp lý, không bị ngắt liên tục bất thường.
- Đủ theo thông số: áp suất hút (áp thấp) nằm trong dải tham chiếu theo loại gas, điều kiện đo đúng.
- Đủ theo an toàn & tuổi thọ: máy nén không quá nóng, không rung/ồn bất thường, không đóng băng dàn lạnh do sai lượng gas hoặc sai tải.
Ví dụ, cùng là “mát”, nhưng nếu dàn nóng xả nhiệt yếu, block nóng ran, áp bất thường, đó không phải “đủ” theo nghĩa kỹ thuật. Ngược lại, có trường hợp PSI nhìn có vẻ ổn nhưng phòng vẫn nóng do dàn bẩn hoặc thiếu gió—khi đó “đủ PSI” chưa chắc “đủ lạnh”.
Đo theo PSI vs cân theo gram: cách nào phù hợp cho hộ gia đình?
PSI “thắng” về tính nhanh khi kiểm tra hiện trạng, còn cân theo gram “tối ưu” về độ chuẩn khi nạp lại theo thông số nhà sản xuất. Tuy nhiên, vì bạn đang tìm “nạp bao nhiêu thì đủ” trong bối cảnh gia đình, phần lớn nhu cầu thực tế là:
- Bạn cần biết “đủ chưa” khi thợ đang nạp, hoặc khi máy nghi thiếu gas.
- Bạn cần một cách kiểm tra dễ hiểu, không nhất thiết phải cân chính xác từng gram.
Vì vậy, PSI là ngôn ngữ phổ biến nhất để người dùng giám sát và để thợ thao tác nhanh ngoài hiện trường. Nhưng PSI có “điều kiện kèm theo”: nó chỉ đáng tin khi đo đúng bối cảnh vận hành và đối chiếu với loại gas.
Ngược lại, cân gas theo gram phù hợp khi:
- Hệ thống vừa sửa lớn (thay ống, thay dàn, thay van),
- Cần nạp lại từ đầu,
- Hoặc nhà sản xuất yêu cầu lượng nạp chuẩn theo tem máy.
Điểm quan trọng: với người dùng gia đình, bạn không cần trở thành thợ, nhưng bạn nên hiểu nguyên tắc để tránh bị nạp quá tay hoặc nạp “cho có”.
Chuẩn PSI nạp ga theo từng loại gas R22/R32/R410A là bao nhiêu?
Chuẩn PSI tham chiếu khi nạp/kiểm tra ga máy lạnh thường được chia theo 3 nhóm gas phổ biến: R22, R32 và R410A; mỗi nhóm có dải áp suất vận hành khác nhau và không thể dùng một con số chung cho tất cả. Dưới đây là cách nhìn “đúng bản chất”: PSI chỉ là một dấu hiệu trong hệ dấu hiệu, phải đọc trong ngữ cảnh nhiệt độ môi trường, tải phòng và tình trạng dàn.
Để bạn hình dung rõ, bảng dưới đây trình bày dải PSI thường gặp (tham chiếu) cho máy lạnh dân dụng khi máy đã chạy ổn định. Bảng này giúp bạn “có mốc để đối chiếu”, không thay thế thông số tem máy (mỗi hãng/mỗi model có thể khác).
Bảng tham chiếu dải áp suất hút (áp thấp) thường gặp theo loại gas (điều kiện máy ổn định):
| Loại gas | Dải PSI áp thấp thường gặp (tham chiếu) | Gợi ý đọc nhanh |
|---|---|---|
| R22 | ~55–75 PSI | Áp vừa, hệ cũ/đời trước |
| R32 | ~110–150 PSI | Áp cao hơn R22, gần nhóm R410A |
| R410A | ~110–160 PSI | Áp cao, máy đời mới, yêu cầu thao tác chuẩn |
Lưu ý: dải trên chỉ để “định hướng”. Khi thợ làm đúng, họ thường kết hợp độ lạnh gió ra, dòng điện, nhiệt độ ống và tình trạng dàn. Các nghiên cứu về “fault charge” cũng cho thấy thiếu hoặc dư môi chất đều làm giảm hiệu suất và tăng tiêu thụ năng lượng, nên việc nạp đúng ngưỡng rất đáng ưu tiên. (nist.gov)
PSI áp suất hút (áp thấp) là gì và đọc ở đâu trên đồng hồ gas?
PSI áp suất hút (áp thấp) là áp suất phía đường ống lớn (đường hút về máy nén) và thường được đọc trên đồng hồ màu xanh của bộ manifold gauge. Cụ thể hơn, bộ đồng hồ gas thường có:
- Đồng hồ xanh (Low/áp thấp): dùng để đọc áp suất hút, theo dõi tình trạng gas khi máy chạy.
- Đồng hồ đỏ (High/áp cao): dùng để đọc áp cao (thường phục vụ chẩn đoán sâu hơn và thao tác kỹ thuật).
- Dây vàng (service/đường nạp): nối với bình gas hoặc bơm hút chân không (tuỳ quy trình).
Dưới đây là cách đọc đúng theo “móc xích” hành động:
- Xác định loại gas của máy (tem dàn nóng hoặc tài liệu máy).
- Kết nối đúng cổng (thợ sẽ thao tác), sau đó để máy chạy ổn định.
- Quan sát kim áp thấp, so với dải tham chiếu theo loại gas.
Với người dùng gia đình, điều bạn cần “chốt” là: đọc nhầm loại gas = đọc nhầm thang = kết luận sai.
Có thể dùng “một mức PSI chung” cho mọi loại gas không?
Không, bạn không thể dùng một mức PSI chung cho mọi loại gas, vì mỗi gas có đặc tính áp suất–nhiệt độ khác nhau và hệ thống thiết kế cho gas đó cũng khác. Dưới đây là 3 lý do quan trọng nhất:
- Gas khác nhau có đường cong áp suất khác nhau: cùng điều kiện nhiệt độ, R22 không thể có PSI “giống hệt” R410A/R32.
- Hệ thống thiết kế khác nhau: máy dùng R410A/R32 thường làm việc áp cao hơn, ống, van, dàn và thông số điều khiển khác.
- Nạp theo PSI chung dễ dẫn đến nạp dư/thiếu: mà thiếu/dư đều làm giảm hiệu suất và có thể tăng tiêu thụ điện. (nist.gov)
Vì vậy, nếu bạn đang giám sát thợ, hãy hỏi một câu “đúng trọng tâm”: Máy này dùng gas gì và anh đang nạp theo dải nào?
Những điều kiện bắt buộc để đo PSI cho ra kết quả đúng?
Để PSI phản ánh đúng tình trạng gas, bạn cần đo trong điều kiện máy đạt trạng thái ổn định và tải phòng hợp lý, không đo “vừa bật lên 3 phút” hoặc khi dàn bẩn nặng. Dưới đây là checklist điều kiện (đọc như “tiêu chuẩn đo”):
- Máy chạy ổn định: bật chế độ làm lạnh, để chạy liên tục một khoảng thời gian đủ để ổn định.
- Phòng có tải thực: cửa đóng tương đối, không để thất thoát lạnh quá mức (mở cửa liên tục).
- Lọc gió và dàn không quá bẩn: bẩn dàn làm sai trao đổi nhiệt, PSI lệch so với thực tế.
- Quạt dàn nóng/dàn lạnh hoạt động chuẩn: thiếu gió có thể làm áp và nhiệt độ “đọc sai vấn đề”.
- Không đo khi thời tiết quá cực đoan nếu không có kỹ thuật bù trừ (thợ chuyên sẽ biết cách).
Điểm then chốt: nếu điều kiện đo sai, bạn sẽ rơi vào bẫy “PSI đúng nhưng hệ vẫn sai” hoặc “PSI nhìn sai nhưng thực ra chỉ do dàn bẩn”.
Dấu hiệu nào cho thấy máy lạnh đang thiếu ga, đủ ga hoặc nạp dư ga?
Có 3 trạng thái chính khi nhìn theo “mức gas”: thiếu ga – đủ ga – dư ga; mỗi trạng thái có nhóm dấu hiệu riêng ở độ lạnh, dàn lạnh/dàn nóng và cảm giác vận hành. Cụ thể, khi bạn đã có dải PSI tham chiếu, bạn sẽ dễ “định vị” trạng thái hơn, thay vì đoán mò.
Để bạn dễ theo dõi, phần này sẽ mô tả theo 3 nhóm:
Máy lạnh thiếu ga – thường gặp dấu hiệu gì?
- Lạnh yếu, lâu đạt nhiệt độ, máy chạy lì hơn bình thường.
- Dàn lạnh có thể bám tuyết (đặc biệt khi thiếu nặng hoặc thiếu gió đi kèm).
- Ống đồng có thể không đủ lạnh, hoặc lạnh không đều.
- PSI áp thấp thấp hơn dải tham chiếu (khi điều kiện đo đúng).
Thiếu ga lâu ngày thường làm máy “cố chạy” để bù tải, từ đó tăng thời gian hoạt động và có thể tăng điện.
Máy lạnh đủ ga – thường thể hiện như thế nào?
- Mát đều, ổn định, phòng xuống nhiệt hợp lý.
- Không bám tuyết bất thường, dàn nóng tỏa nhiệt đều.
- PSI nằm trong dải tham chiếu, và các dấu hiệu vận hành “ăn khớp” với PSI.
“Đủ ga” về mặt thực tế là trạng thái mà mọi dấu hiệu cùng kể một câu chuyện giống nhau: PSI hợp lý + gió ra ổn + dàn nóng tỏa nhiệt tốt.
Máy lạnh nạp dư ga – có nhận biết được không?
- Áp suất có xu hướng cao bất thường, máy nén nóng hơn.
- Tiếng máy nặng/ồn, rung tăng, đôi khi có hiện tượng ngắt bảo vệ (tuỳ máy).
- Hiệu suất không tăng tương ứng, thậm chí kém đi vì hệ làm việc lệch điểm tối ưu.
Các thử nghiệm về lỗi mức môi chất cho thấy cả thiếu và dư đều làm giảm hiệu suất (COP/SEER) ở các mức độ khác nhau. (oaktrust.library.tamu.edu)
Máy lạnh kém lạnh có chắc chắn là thiếu ga không?
Không, máy lạnh kém lạnh không chắc chắn là thiếu ga, và bạn nên tránh “nạp thử cho mát” vì có thể làm sai vấn đề. Có ít nhất 3 lý do phổ biến khiến kém lạnh nhưng không phải thiếu gas:
- Dàn lạnh/dàn nóng bẩn làm giảm trao đổi nhiệt, máy thổi gió nhưng không đủ lạnh sâu.
- Thiếu gió (lọc gió nghẹt, quạt yếu) khiến nhiệt không được mang ra ngoài phòng hiệu quả.
- Vấn đề đường ống/van/điện điều khiển (nghẹt, tắc ẩm, cảm biến sai…) làm hệ vận hành lệch.
Vì vậy, khi gặp kém lạnh, cách tiếp cận đúng là: kiểm tra triệu chứng → đo đúng điều kiện → mới kết luận có thiếu gas hay không.
Thiếu ga vs bẩn dàn lạnh/dàn nóng: phân biệt nhanh thế nào?
Thiếu ga thường đi kèm “lạnh yếu + PSI lệch dải + có xu hướng hụt công suất”, còn bẩn dàn thường cho cảm giác “gió yếu/không trao đổi nhiệt tốt” dù PSI có thể không lệch quá sâu. Tuy nhiên, hai tình trạng này cũng có thể “đi chung”, nên bạn nên nhìn theo cặp dấu hiệu:
- Nếu gió ra yếu, mùi bụi, dàn bẩn nhìn thấy rõ, hãy vệ sinh trước rồi mới đo lại.
- Nếu gió ra vẫn mạnh nhưng lạnh yếu rõ rệt, và PSI áp thấp thấp hơn dải tham chiếu, khả năng thiếu gas hoặc rò rỉ tăng lên.
- Nếu dàn nóng xả nhiệt kém vì bẩn, máy cũng kém lạnh dù gas không thiếu—đây là bẫy rất hay gặp.
Quy trình xác định “đủ ga” theo chuẩn PSI (từng bước) cho thợ hoặc người giám sát tại nhà
Quy trình xác định “đủ ga” theo chuẩn PSI gồm 5 bước chính: xác định loại gas → kiểm tra điều kiện đo → đo PSI khi máy ổn định → đối chiếu dải theo gas → kiểm tra lại dấu hiệu vận hành để chốt “đủ/thiếu/dư”. Dưới đây là cách triển khai theo đúng “how-to” để bạn có thể giám sát hợp lý.
Bước 1: Xác định loại gas và tem thông số
- Tìm tem trên dàn nóng: R22/R32/R410A.
- Ghi lại công suất máy (HP/BTU) để hiểu tải.
Bước 2: Đưa máy về điều kiện đo đúng
- Vệ sinh lọc gió nếu quá bẩn.
- Đóng cửa phòng tương đối, bật chế độ làm lạnh và để chạy đủ thời gian ổn định.
Bước 3: Đo PSI áp thấp đúng ngữ cảnh
- Thợ kết nối đồng hồ gas, bạn quan sát đồng hồ áp thấp.
- Không kết luận khi máy mới bật hoặc đang thay đổi tải liên tục.
Bước 4: Đối chiếu dải PSI theo loại gas
- So với dải tham chiếu và thông số tem máy (nếu có).
- Nếu lệch rõ: đánh giá khả năng thiếu/dư và nguyên nhân.
Bước 5: Chốt bằng kiểm tra vận hành
- Kiểm tra gió ra, độ mát, dàn nóng xả nhiệt, tiếng block.
- Nếu PSI “đẹp” nhưng vẫn kém lạnh: quay lại kiểm tra dàn bẩn/thiếu gió/nghẹt.
Bạn có thể xem nhanh cách đọc manifold gauge cho người mới qua video hướng dẫn sau:
Có nên nạp ga khi chưa xử lý rò rỉ không?
Không, bạn không nên nạp ga khi chưa xử lý rò rỉ, vì nạp chỉ là “đổ thêm vào chỗ đang rò”, vừa tốn chi phí vừa khiến máy nhanh yếu lại. Ba lý do quan trọng nhất:
- Gas sẽ tiếp tục thoát ra, máy lại kém lạnh sau một thời gian ngắn.
- Rò rỉ kéo dài làm hệ vận hành thiếu gas, giảm hiệu suất, tăng thời gian chạy.
- Có thể gây hư hại nặng hơn nếu rò rỉ đi kèm ẩm/không khí lọt vào hệ.
Trong thực tế, bước giám sát quan trọng nhất của người dùng là yêu cầu thợ kiểm tra rò rỉ gas điều hòa trước (hoặc ít nhất sau khi nạp) để tránh “nạp xong rồi thôi”.
Checklist an toàn trước khi nạp/đo gas (gia đình nên biết để tránh rủi ro)
Checklist an toàn trước khi nạp/đo gas gồm: ngắt điện đúng cách, bảo hộ cơ bản, làm việc nơi thoáng, tránh nguồn lửa, và kiểm tra kín tại điểm nối để không xì gas trong lúc thao tác. Cụ thể, đây là những lưu ý an toàn khi nạp gas mà gia đình nên nắm:
- Ngắt nguồn trước khi tháo lắp, tránh thao tác khi tay ướt.
- Không để trẻ em đứng gần khu vực thao tác, vì có thể bị bỏng lạnh do gas xì.
- Khu vực thông thoáng, không thao tác gần nguồn lửa/khói thuốc.
- Kiểm tra độ kín tại đầu nối, tránh xì gas ngay trên dây nạp.
- Nếu thợ có dùng bình gas, hãy đảm bảo bình đặt chắc chắn, không lăn/đổ.
Dẫn chứng (hiệu suất): Theo báo cáo của Texas A&M (Energy Systems Laboratory), năm 1988, mức thiếu 20% môi chất có thể làm SEER giảm khoảng 21%, còn dư 20% có thể làm SEER giảm khoảng 11%, cho thấy nạp sai mức không chỉ “không mát” mà còn làm hao điện đáng kể. (oaktrust.library.tamu.edu)
Nạp bổ sung hay nạp lại toàn bộ: trường hợp nào đúng?
Nạp bổ sung “thắng” khi hệ chỉ hao nhẹ và còn kín tương đối, còn nạp lại toàn bộ “tối ưu” khi hệ bị xì nhiều, có can thiệp sửa chữa hoặc cần đưa về đúng lượng theo tiêu chuẩn. Nói cách khác, bạn không nên mặc định “thiếu thì châm thêm”, vì đôi khi cần làm “đúng quy trình” để tránh lỗi lặp lại.
Dưới đây là cách ra quyết định theo bối cảnh:
- Nạp bổ sung phù hợp khi: máy vẫn hoạt động, thiếu nhẹ, không có dấu hiệu rò rỉ rõ ràng, thợ kiểm tra thấy hệ còn ổn.
- Nạp lại toàn bộ phù hợp khi: đã sửa đường ống/dàn, nghi ngờ có không khí/ẩm vào hệ, hoặc máy mất gas nhanh.
Và trong cả hai trường hợp, người dùng thường quan tâm thêm giá nạp gas điều hòa. Thực tế, chi phí phụ thuộc loại gas (R22/R32/R410A), công suất (BTU), mức độ thiếu và việc có cần xử lý rò rỉ hay không—nhưng trước khi hỏi giá, bạn nên hỏi đúng trình tự: “kiểm tra nguyên nhân” → “xử lý” → “nạp đúng mức”.
3 tình huống phổ biến và cách xử lý phù hợp (hao nhẹ/hao nhanh/sau sửa chữa)
Tình huống 1: Hao nhẹ, máy vẫn chạy được nhưng lạnh yếu dần
- Ưu tiên: vệ sinh cơ bản + đo PSI đúng điều kiện.
- Nếu PSI thấp nhẹ và không phát hiện rò rỉ lớn: có thể nạp bổ sung với mức kiểm soát chặt, sau đó theo dõi.
Tình huống 2: Hao nhanh, nạp xong vài ngày lại yếu
- Khả năng cao có rò rỉ: mối hàn, van, đầu nối ống…
- Ưu tiên: kiểm tra rò rỉ gas điều hòa bằng phương pháp phù hợp, xử lý kín trước rồi mới nạp.
- Tránh nạp “lặp đi lặp lại” vì vừa tốn tiền vừa không bền.
Tình huống 3: Sau sửa chữa/đã mở hệ thống
- Câu hỏi hay gặp là có cần hút chân không trước khi nạp.
- Trong đa số trường hợp đã mở hệ (thay ống, thay dàn, xì nhiều), cần hút chân không để loại ẩm và không khí, sau đó nạp lại theo quy trình chuẩn. (Thợ chuyên sẽ thực hiện theo điều kiện thiết bị và tình trạng hệ.)
Dẫn chứng (ảnh hưởng hiệu suất): NIST cũng ghi nhận các lỗi lắp đặt/vận hành như thiếu gas và dư gas có thể gây suy giảm hiệu suất đáng kể và tăng tiêu thụ năng lượng hằng năm, vì vậy “nạp đúng mức” luôn nên đi kèm “đúng quy trình và đúng chẩn đoán”. (nist.gov)
Nạp ga máy lạnh “đúng chuẩn” nhưng vẫn không lạnh: vì sao và xử lý thế nào?
Đúng PSI nhưng vẫn không lạnh thường xảy ra khi vấn đề nằm ở trao đổi nhiệt (bẩn dàn/thiếu gió), tắc nghẽn (tắc ẩm/nghẹt mao), hoặc điều khiển sai (cảm biến, quạt), tức là PSI chỉ “đúng một phần câu chuyện”. Quan trọng nhất, đây là lúc bạn cần chuyển từ “đoán gas” sang “kiểm tra hệ thống”.
Vì sao “đủ PSI” vẫn không mát: bẩn dàn, quạt yếu, tắc ẩm, nghẹt mao có liên quan gì?
- Bẩn dàn lạnh: gió ra giảm, lạnh bị “kẹt” trong dàn, phòng không mát dù máy vẫn chạy.
- Bẩn dàn nóng: không xả nhiệt tốt, hệ mất điểm tối ưu, làm lạnh kém.
- Quạt yếu/thiếu gió: trao đổi nhiệt kém, dễ kéo theo đóng tuyết và sai cảm nhận.
- Tắc ẩm/nghẹt mao: dòng môi chất lưu thông sai, có thể làm lạnh chập chờn, lúc mát lúc không.
Điểm hay bị nhầm: người dùng thấy “không mát” liền kết luận “thiếu gas”, trong khi nguyên nhân gốc là dàn bẩn hoặc thiếu gió—nạp thêm chỉ làm tệ hơn.
Khi nào nên gọi thợ thay vì tự kiểm tra: các dấu hiệu rủi ro cần dừng ngay?
- Ngửi thấy mùi khét/tiếng block bất thường, rung mạnh.
- Dàn lạnh đóng băng dày, nước chảy bất thường kéo dài.
- Nghi ngờ rò rỉ nhưng không có dụng cụ kiểm tra.
- Máy mới sửa/lắp đặt sai nghiêm trọng.
Vì thao tác với môi chất lạnh liên quan áp suất và an toàn, gia đình nên ưu tiên “giám sát hiểu biết” hơn là tự làm nếu không đủ dụng cụ.
Nạp ga bao lâu thì phải nạp lại: có phải định kỳ không hay do rò rỉ?
Máy lạnh không “hao gas theo định kỳ” như hao xăng; đa số trường hợp phải nạp lại là do rò rỉ hoặc can thiệp kỹ thuật làm mở hệ. Nói cách khác: nếu hệ kín, máy có thể chạy lâu mà không cần nạp. Nếu bạn phải nạp lặp lại, hãy đặt câu hỏi về độ kín trước tiên.
Chi phí nạp ga phụ thuộc những yếu tố nào (loại gas, công suất, nạp bổ sung hay nạp lại)?
Chi phí nạp ga phụ thuộc 4 yếu tố chính: loại gas (R22/R32/R410A), công suất (BTU), mức độ thiếu (bổ sung hay nạp lại), và chi phí xử lý rò rỉ/thi công. Vì vậy khi hỏi giá nạp gas điều hòa, bạn nên cung cấp tối thiểu: loại gas + công suất + tình trạng “thiếu nhẹ hay mất nhanh” để nhận báo giá sát thực tế.
Tổng kết lại: Nếu bạn muốn trả lời đúng câu hỏi “nạp gas bao nhiêu thì đủ”, hãy bám theo logic: đúng loại gas → đo đúng điều kiện → đối chiếu dải PSI → kiểm tra dấu hiệu vận hành → xử lý rò rỉ trước khi nạp. Cách tiếp cận này giúp máy mát bền hơn, giảm rủi ro nạp dư/thiếu và tránh tốn tiền vì nạp đi nạp lại.